Ένα σχόλιο για τις πρόσφατες πλημμύρες και τη διαρκή αποτυχία της πρόληψης στην Ελλάδα
Δεν ήταν απρόβλεπτο. Δεν ήταν μεμονωμένο. Και σίγουρα δεν ήταν η πρώτη φορά. Οι πρόσφατες πλημμύρες στην Ελλάδα δεν έφεραν μόνο νερό και λάσπη. Έφεραν ξανά στο προσκήνιο ένα ερώτημα που αποφεύγουμε συστηματικά.
Οι εικόνες είναι πλέον οικείες. Πλημμυρισμένοι δρόμοι, σπίτια κατεστραμμένα μέσα σε λίγες ώρες, υποδομές που καταρρέουν με την πρώτη έντονη βροχόπτωση. Κάθε φορά η ίδια αφήγηση. Ακραία καιρικά φαινόμενα, πρωτοφανείς συνθήκες, γεγονότα που δεν μπορούσαν να προβλεφθούν. Κι όμως, τα στοιχεία και η εμπειρία δείχνουν το αντίθετο.
Οι πλημμύρες στην Ελλάδα δεν αποτελούν εξαίρεση. Είναι επαναλαμβανόμενο φαινόμενο, με σαφείς αιτίες και ακόμα πιο σαφείς ευθύνες. Η κλιματική κρίση επιδεινώνει την ένταση των φαινομένων, αλλά δεν εξηγεί από μόνη της την έκταση της καταστροφής.
Όταν το νερό συναντά τον κακό σχεδιασμό
Η καταστροφή δεν προκαλείται μόνο από την ποσότητα της βροχής, αλλά από το πού και πώς καλείται να κινηθεί το νερό. Σε πολλές περιοχές της χώρας, φυσικά ρέματα έχουν καλυφθεί ή μπαζωθεί, ενώ η άναρχη δόμηση σε ζώνες υψηλού κινδύνου έχει περιορίσει δραστικά τις φυσικές διεξόδους απορροής.
Το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο. Όταν το νερό δεν βρίσκει χώρο, τον διεκδικεί.
Πλημμύρες και πρόληψη στην Ελλάδα
Βασικά δεδομένα που σπάνια αμφισβητούνται
- Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες της ΕΕ με αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών
- Υπάρχουν θεσμοθετημένοι χάρτες επικινδυνότητας πλημμύρας
- Πολλές πληγείσες περιοχές έχουν ιστορικό επαναλαμβανόμενων πλημμυρών
- Η αντιπλημμυρική προστασία βασίζεται κυρίως σε αποσπασματικά έργα
- Η πρόληψη παραμένει υποχρηματοδοτημένη σε σχέση με τη διαχείριση των συνεπειών
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, EUROSTAT, ΥΠΕΝ, επιστημονικές μελέτες για την κλιματική προσαρμογή
Η πρόληψη ως μόνιμο έλλειμμα
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη γνώσης. Οι επιστημονικές μελέτες υπάρχουν, όπως και οι ευρωπαϊκές οδηγίες για τη διαχείριση κινδύνων πλημμύρας. Το ζήτημα είναι η εφαρμογή τους. Η αντιπλημμυρική πολιτική παραμένει κατακερματισμένη, με αρμοδιότητες διασκορπισμένες και έργα που είτε καθυστερούν είτε δεν συντηρούνται επαρκώς.
Έτσι, η κρατική παρέμβαση ενεργοποιείται κυρίως εκ των υστέρων. Αποζημιώσεις, έκτακτα μέτρα και εξαγγελίες αντικαθιστούν έναν σταθερό, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Χρονολόγιο: Ένα γνώριμο μοτίβο
Πλημμύρες των τελευταίων ετών
- 2017 Φονικές πλημμύρες στη Μάνδρα αναδεικνύουν τον ρόλο της άναρχης δόμησης
- 2020–2021 Έντονες βροχοπτώσεις προκαλούν σοβαρές ζημιές σε Αττική και Κεντρική Ελλάδα
- 2023 Εκτεταμένες πλημμύρες στη Θεσσαλία με τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό κόστος
- Σήμερα Νέα επεισόδια επαναφέρουν τη συζήτηση χωρίς ουσιαστική αλλαγή στρατηγικής
Η κοινωνική διάσταση της καταστροφής
Οι πλημμύρες δεν πλήττουν όλους το ίδιο. Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονται σε περιοχές με χαμηλότερη ποιότητα υποδομών και σε πληθυσμούς με περιορισμένες δυνατότητες άμεσης αποκατάστασης. Έτσι, ένα περιβαλλοντικό φαινόμενο μετατρέπεται σε παράγοντα κοινωνικής ανισότητας.
Η απουσία πρόληψης μεταφέρει το κόστος στους πολίτες, ενώ η συζήτηση για τις ευθύνες παραμένει συχνά γενική και αφηρημένη.
Εν κατακλείδι
Οι πλημμύρες στην Ελλάδα δεν είναι απλώς φυσικές καταστροφές. Είναι το αποτέλεσμα επιλογών, καθυστερήσεων και μιας διαχρονικής υποτίμησης της πρόληψης. Το ερώτημα δεν είναι αν θα επαναληφθούν, αλλά πόσες φορές ακόμη θα αντιμετωπίζονται ως κάτι που «δεν ξέραμε».
Η πρόληψη κοστίζει. Η απουσία της κοστίζει περισσότερο. Το ζήτημα είναι ποιο από τα δύο επιλέγουμε κάθε φορά.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Αγαπητοί αναγνώστες, ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε.